Güvenli içme suyuna erişim her çocuğun temel hakları arasında yer alır. Ancak bugün dünya genelinde 2,1 milyar insan güvenli şekilde temin edilen içme suyuna ulaşamıyor. Özellikle insani krizlerin yaşandığı bölgelerde, kırılgan altyapılara sahip ülkelerde ve acil yardım gereksiniminin sürdüğü alanlarda çocuklar, temiz suya erişememenin sonuçlarıyla karşı karşıya kalıyor.

 

Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılında ilan edilen 22 Mart Dünya Su Günü, suya erişimin küresel ölçekte taşıdığı önemi ve bu alandaki eşitsizlikleri görünür kılmayı amaçlıyor. UNICEF ise su, sanitasyon ve hijyen alanında yürüttüğü çalışmalarla çocukların sağlık, eğitim ve yaşam hakkını doğrudan etkileyen bu temel ihtiyacın herkes için erişilebilir hâle gelmesi için küresel düzeyde sorumluluk üstleniyor.

 

22 Mart Dünya Su Günü Nedir?

22 Mart Dünya Su Günü temiz suya erişimde yaşanan eşitsizlikleri görünür kılmayı ve sürdürülebilir çözümleri gündeme taşımayı amaçlayan uluslararası farkındalık günüdür. UNICEF'in verilerine göre dünya genelinde ortalama üç çocuktan biri susuzluk sorunuyla karşı karşıya bulunuyor. Bu oran iklim krizinin şiddetlenmesiyle birlikte her geçen yıl artış gösterme eğiliminde. 

 

Çocukların sağlıklı bir yaşam sürdürebilmesi için suya erişimi yalnızca miktarla sınırlı değildir. Suyun aynı zamanda güvenli, ulaşılabilir ve sürdürülebilir olması gerekir. Güvenli suya erişememek önlenebilir hastalıkların yayılma riskini artırarak çocuk sağlığını doğrudan tehdit eder. Bunun yanı sıra mevcut su kaynaklarının kirlenmesi de küresel ölçekte önemli bir risk alanı oluşturur. Dünya Sağlık Örgütü'nün yönergelerine göre milyonlarca insan güvenli sınırların üzerinde arsenik veya florür içeren su tüketmek zorunda kalıyor. 

 

Dünya Su Günü kapsamında yürütülen çalışmalar, bireylerin ve toplulukların suyun bir insan hakkı olduğu gerçeği etrafında bilinçlenmesini hedefler. Ayrıca çocukların sağlığı, gelişimi ve geleceği için güvenli suya erişimin önemini bir kez daha gündeme taşır.

 

Dünya Genelinde ve Çocuk Hakları Özelinde Temiz Suya Erişim Sorunu

Küresel su krizi; iklim değişikliği, nüfus artışı ve plansız kentleşmenin etkisiyle giderek derinleşiyor. Bu tablo çocuklar açısından yalnızca çevresel bir sorun değil; sağlık, korunma ve güvenli yaşam gibi temel haklara doğrudan etki eden çok boyutlu bir mesele olarak öne çıkıyor. Acil durumlar ve insani krizler sırasında temiz suya erişimin kesintiye uğraması, çocukları hastalık, yetersiz beslenme ve korunmasızlık riskleriyle karşı karşıya bırakıyor. Bu durum su krizinin aynı zamanda bir çocuk hakları meselesi olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

 

İklim değişikliği; kuraklık, sel ve aşırı hava olayları yoluyla zaten kırılgan olan su sistemlerini daha da zorlayarak suya erişimdeki eşitsizliklerin artmasına neden oluyor. Güvenli su kaynaklarına erişimde yaşanan zorluklar yerinden edilme ve göç hareketlerini tetikleyebilir. Bu süreçlerdense en fazla etkilenen korunmaya muhtaç durumdaki çocuklar oluyor.

 

Temiz suya erişimdeki sorunlar insani kriz ortamlarında daha görünür hâle geliyor. İstatistikler temiz suya erişim sorununun çocuklar üzerindeki etkisine dair çarpıcı veriler sunuyor. Örneğin çatışma bölgelerinde yaşayan çocukların ishal hastalığından ölme olasılığı, doğrudan şiddetten etkilenerek ölme olasılığından neredeyse 20 kat daha fazla. Bu yüzden Dünya Su Günü çalışmaları kriz bölgelerinde çocukların hayatta kalmasını destekleyen hayati müdahaleleri de kapsıyor.

 

Dünya üzerinde 785 milyon insan temiz su erişiminden yoksun bir şekilde yaşıyor. 106 milyon insansa doğrudan nehirler ve göller gibi yüzey sularından ihtiyacını karşılamaya çalışıyor. Bu tablo, suya erişimin küresel ölçekte hâlâ ciddi bir eşitsizlik alanı olduğunu gösteriyor.

 

Dünya Su Günü'nün önemi eşitlik, eğitim ve toplumsal adaletle doğrudan bağlantılı. Suya erişimin olmadığı ya da sınırlı olduğu bölgelerde çocuklar eğitimden geri kalma riskiyle karşı karşıyadır. Özellikle kız çocukları, su temini için uzak mesafeler kat etmek zorunda kaldıklarında hem fiziksel hem gelişimsel risklerle karşılaşabilir. Bu durum eğitim sürekliliğini de olumsuz etkileyebilir.

 

 

UNICEF'in Su, Sanitasyon ve Hijyen Çalışmaları

UNICEF'in WASH (Su, Sanitasyon ve Hijyen) programı, küresel su krizine karşı yürütülen en kapsamlı çalışmalardan biri. Program; temiz suya erişim, sanitasyon tesislerinin kurulumu ve hijyen eğitimleriyle milyonlarca çocuğun yaşamına dokunuyor.

 

UNICEF 100'den fazla ülkede su ve sanitasyon çalışmaları yürüterek insani krizlerden etkilenen, altyapı hizmetlerine erişimi sınırlı ve kırılgan koşullarda yaşayan topluluklara destek sağlar. Bu çalışmalar acil ihtiyaçlara yanıt vermenin yanı sıra uzun vadeli ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeyi hedefler.

 

WASH programı kapsamında yürütülen projeler şöyle sıralanabilir: 

 

● Yeni su kuyularının açılması,

● Mevcut su şebekelerinin iyileştirilmesi,

● Okullarda ve sağlık tesislerinde sanitasyon altyapısının kurulması,

● Topluluk bazlı hijyen eğitimleri,

● Acil durumlarda su temini,

● Hükûmetlere WASH altyapısının bakımı için teknik destek sağlama.

Suriye, Yemen ve Etiyopya başta olmak üzere birçok kriz bölgesinde yürütülen WASH çalışmaları, bugüne kadar milyonlarca insanın güvenli su ve sanitasyon hizmetlerine erişimine katkı sağladı. UNICEF, toplulukların kendi su sistemlerini sürdürülebilir şekilde yönetilebilmesi için yerel kapasitenin güçlendirilmesini öncelliklendiriyor. Söz konusu yaklaşım, sağlanan desteğin geçici çözümlerle sınırlı kalmamasını ve uzun vadeli bir etki yaratmasını amaçlıyor. 

 

UNICEF'in su, sanitasyon ve hijyen alanındaki çalışmaları; bireysel bağışlar ve kurumsal desteklerle sürdürülebiliyor. Yapılan bağışlar, güvenli su kaynaklarının oluşturulmasından hijyen malzemelerinin teminine, okullarda uygun sanitasyon koşullarının sağlanmasına kadar birçok alanda çocukların yaşam koşullarının iyileştirilmesine katkı sunuyor.

 

Su Krizine Karşı Bireysel ve Toplumsal Adımlar

Su krizine kalıcı çözümler üretmek ancak çok paydaşlı ve uzun vadeli bir dayanışmayla mümkün olabilir. Devletlerin, uluslararası kuruluşların ve sivil toplumun eş güdüm içinde çalışması kadar bireylerin bilinçli tutumları da bu sürecin ayrılmaz bir parçasıdır. Suyun korunması, israfın önlenmesi ve hijyen alışkanlıklarının güçlendirilmesi, toplumsal ölçekte anlamlı bir fark yaratabilecek temel adımlar arasında yer alır. 

 

Bireysel farkındalık küresel değişimin başlangıç noktasıdır. Su krizinden doğrudan etkilenen bölgelerde bireysel çabaların kolektif bir çalışmaya dönüşmesi gerekir. Dünya genelinde yürütülen projelerin sürekliliği bu şekilde sağlanabilir. Farklı bölgelerde yaşanan krizlerden anlaşılabileceği gibi altyapı eksikliği, yoksulluk ve çatışma koşulları çocukların suya erişimini tamamen dış etkenlere bağımlı hâle getirir. UNICEF'in yürüttüğü uluslararası çalışmalar, çocukların temiz suya ulaşmasına, sağlıklı büyümesine ve eğitime devam edebilmesine katkı sağlar. Nitekim bu çalışmaların sonucunda 2015-2024 yılları arasında 961 milyon insan güvenli bir şekilde yönetilen içme suyu hizmetlerine erişim kazandı. Ancak hâlâ gidilecek uzun bir yol var.

 

Bireysel katkılar küçük gibi görünse dahi çocukların yaşamında kalıcı değişimlerin önünü açabilir. UNICEF'in WASH çalışmalarına verilen her destek temiz suya erişimin güçlenmesine, hastalık risklerinin azalmasına ve çocukların daha sağlıklı bir geleceğe adım atmasına katkı sağlar.

 

Su krizine karşı yürütülen bu küresel çabanın bir parçası olmak ve çocukların hayatında sürdürülebilir bir fark yaratmak için Hayat Veren Hediyeler’i seçin.

 

 

Kaynakça;

https://data.unicef.org/topic/water-and-sanitation/drinking-water/

https://www.unicefturk.org/yazi/dunyacocukgunu2021

https://www.unicef.org/wash/water

https://www.unicef.org/water-sanitation-and-hygiene-wash